თეატრები, მუზეუმები, გალერეები, გამოფენები და საკონცერტო მომსახურება.
კულტურული დაწესებულებები ორ სხვადასხვა საჭიროებას პასუხობს. ერთი მხრივ, ეს არის მაყურებლისა და დამთვალიერებლის ინტერესი: სად წავიყვანო ბავშვი კვირა დღეს თოჯინების სპექტაკლზე,რომელ სპექტაკლზე ღირს ბილეთის აღება, სად ვაჩვენო უცხოელ სტუმარს ქართული ოქრომჭედლობა ან ქართველი მხატვრების ტილოები. მეორე მხრივ, ეს არის შემოქმედებითი და საორგანიზაციო სამუშაო - მხატვარი ეძებს გალერეას პერსონალური გამოფენისთვის, კომპანია კი პროდიუსერს, რომელიც საიუბილეო კონცერტს სცენით, ხმით, განათებითა და მოწვეული არტისტებით უზრუნველყოფს.
მიმართულებები ერთმანეთისგან დროის ლოგიკით განსხვავდება. თეატრი სეზონებით ცხოვრობს: რეპერტუარი წინასწარ ქვეყნდება, ზაფხულში დასი ხშირად გასტროლზეა ან ისვენებს, პრემიერის ბილეთები კი სწრაფად იყიდება. მუზეუმის მუდმივი ექსპოზიცია წლის ნებისმიერ დროს ხელმისაწვდომია და ვიზიტი ერთ-ორ საათში ეტევა. გამოფენა და გალერეა დროებით პროექტებზე მუშაობს - ექსპოზიცია პერიოდულად იცვლება და გახსნის საღამო ცალკე მოვლენაა. საკონცერტო მომსახურება კი ერთ კონკრეტულ თარიღზე აგებული პროექტია, რომლის მზადება სცენაზე გასვლამდე დიდი ხნით ადრე იწყება.
საქართველოში კულტურული ცხოვრება თბილისით არ შემოიფარგლება: თეატრები მოქმედებს ქუთაისში, ბათუმში, თელავსა და სხვა ქალაქებში, ხოლო მხარეთმცოდნეობის მუზეუმები და სახლ-მუზეუმები მრავალ რეგიონშია. ბილეთის ფასს განსაზღვრავს დარბაზში ადგილის მდებარეობა - პარტერი, ამფითეატრი თუ იარუსი - და ის, ჩვეულებრივი ჩვენებაა თუ პრემიერა. მუზეუმებში მოსწავლეებს, სტუდენტებსა და პენსიონერებს ხშირად შეღავათიანი ბილეთი ეკუთვნით, ხოლო გიდის მომსახურება ცალკე ჯავშანს ითხოვს. ზაფხულში ბევრი კონცერტი და ფესტივალი ღია ცის ქვეშ იმართება, სადაც ამინდიც გასათვალისწინებელია.
თეატრი აერთიანებს დრამატულ, მუსიკალურ, თოჯინებისა და საბავშვო დასებს, ასევე დამოუკიდებელ სტუდიებს მცირე სცენით. რეპერტუარში ერთმანეთს ენაცვლება კლასიკა, თანამედროვე პიესა და საახალწლო ზღაპარი ბავშვებისთვის. თეატრთან დაკავშირება საჭიროა არა მხოლოდ ბილეთისთვის - სკოლები ჯგუფურ დასწრებას ჯავშნიან, ორგანიზაციები კი დარბაზს ქირაობენ დახურული ჩვენებისთვის ან საკუთარი საღამოსთვის.
მუზეუმი ინახავს და აჩვენებს მუდმივ კოლექციას - არქეოლოგიას, ეთნოგრაფიას, ხელოვნებას, მწერლის ან კომპოზიტორის მემორიალურ ნივთებს - და გთავაზობთ ექსკურსიას გიდით, საგანმანათლებლო პროგრამას მოსწავლეებისთვის. გამოფენა და გალერეა თანამედროვე მხატვრების, ფოტოგრაფებისა და მოქანდაკეების ნამუშევრებს წარმოადგენს და ხშირად ყიდის კიდეც. გალერეა ავტორს სთავაზობს საგამოფენო კედელს, განათებას, კატალოგსა და გახსნის ორგანიზებას.
საპროდიუსერო და საკონცერტო მომსახურება გულისხმობს ღონისძიების სრულ წარმოებას: არტისტებთან მოლაპარაკებას, დარბაზის ან ღია სცენის შერჩევას, ხმისა და განათების აპარატურას, სცენის მუშებს, ბილეთების გაყიდვასა და აფიშას. პროდიუსერს მიმართავენ მუსიკოსები სოლო კონცერტისთვის, ფესტივალის ორგანიზატორები და კომპანიები საიუბილეო საღამოსთვის. მუსიკის საჯარო შესრულებისას საავტორო უფლებების საკითხიც პროდიუსერთან ზუსტდება.
დაუკავშირდით თეატრის ადმინისტრაციას ან სალაროს და დაასახელეთ მოსწავლეების რაოდენობა, ასაკი და სასურველი თარიღი. ზოგ თეატრს დილის ან დღის ჩვენებები სწორედ სკოლებისთვის აქვს გათვლილი. ჰკითხეთ, რომელი სპექტაკლი შეესაბამება კლასის ასაკს, ეკუთვნის თუ არა თანმხლებ მასწავლებელს უფასო ადგილი და რა ვადაში უნდა გამოისყიდოთ დაჯავშნილი ბილეთები.
მუზეუმი კოლექციას ინახავს, იკვლევს და აჩვენებს; მისი ექსპონატები არ იყიდება, ხოლო მუდმივი ექსპოზიცია დიდხანს უცვლელი რჩება. გალერეა დროებით გამოფენებს აწყობს, ცოცხალ ავტორებთან თანამშრომლობს და ნამუშევრების გაყიდვა მისი საქმიანობის ნაწილია. ამიტომ გალერეაში ნახატის შეძენა ან ავტორთან შეხვედრა შესაძლებელია, მუზეუმში კი მთავარი ისტორიული კონტექსტი და გიდის მონათხრობია.
პროდიუსერი კონცერტს იდეიდან ბოლო აკორდამდე აწყობს: ადგენს ბიუჯეტს, ქირაობს დარბაზს, ათანხმებს არტისტების ჰონორარსა და ტექნიკურ რაიდერს, იწვევს ხმის რეჟისორსა და განათების მხატვარს, აწყობს რეპეტიციის გრაფიკს და ბილეთების გაყიდვას. დამკვეთს რჩება კონცეფციისა და ხარჯთაღრიცხვის დამტკიცება. დაწყებამდე წერილობით ჩამოთვალეთ, რა შედის მომსახურებაში და რა იხდება ცალკე.
ზოგი თეატრი და მუზეუმი დარბაზს, ფოიეს ან ეზოს აქირავებს პრეზენტაციის, მიღებისა და კამერული კონცერტისთვის, თუმცა პირობები მკაცრია. ექსპონატების სიახლოვეს ხშირად შეზღუდულია საკვები, სასმელი და ძლიერი განათება, თეატრში კი თარიღი რეპერტუარს უნდა მოერგოს. ადმინისტრაციას ჰკითხეთ ტევადობა, აპარატურის შემოტანის წესი და დაცვის მოთხოვნები.
გალერეას გაუგზავნეთ პორტფოლიო - ნამუშევრების ხარისხიანი ფოტოები ზომებისა და ტექნიკის მითითებით და მოკლე ბიოგრაფია. თუ კურატორი დაინტერესდა, თანხმდება გამოფენის თარიღი, ნამუშევრების რაოდენობა, ჩარჩოებისა და დაკიდების საკითხი, აფიშა და გახსნის საღამო. ზოგი გალერეა სივრცეს ქირით გასცემს, ზოგი გაყიდვიდან საკომისიოს იღებს - ეს თავიდანვე გაარკვიეთ.