ბინების, სახლების, კოტეჯების, კომერციული და სასაწყობე ფართების გაქირავება.
ფართის ქირაობა საქართველოში რამდენიმე ტიპურ სიტუაციას უკავშირდება. სტუდენტები სექტემბრის წინ ეძებენ ბინას უნივერსიტეტთან ახლოს, ახალგაზრდა ოჯახები - გრძელვადიან საცხოვრებელს ბაღისა და მეტროს სიახლოვეს, მეწარმეები - მაღაზიის ფართს ხალხმრავალ ქუჩაზე ან საწყობს სატვირთოს მისადგომით. დღიური ქირა სხვა მოთხოვნაა: ზღვაზე ან მთაში დასვენება, მივლინება, რემონტის დროს დროებითი თავშესაფარი, სხვა ქალაქიდან ჩამოსული სტუმრების დაბინავება. ამას ემატება აგენტისა და შემფასებლის პროფესიული მომსახურება, როცა ფართის მოძებნა ან მისი საბაზრო ღირებულების დადგენაა საჭირო.
გრძელვადიან და დღიურ ქირას შორის განსხვავება მხოლოდ ვადა არ არის. გრძელვადიან ბინაში დამქირავებელი კომუნალურ გადასახადებს ჩვეულებრივ თავად იხდის, ხელშეკრულება თვეებით ან წლით ფორმდება და მესაკუთრე ხშირად დეპოზიტს ან ბოლო თვის ქირას წინასწარ ითხოვს. დღიურად გაქირავებული ბინა, სახლი ან კოტეჯი სასტუმროს პრინციპით მუშაობს: ფასში, როგორც წესი, შედის თეთრეული, ინტერნეტი და დალაგება, ხოლო ტარიფი იცვლება სეზონის, შაბათ-კვირისა და სტუმრების რაოდენობის მიხედვით. კომერციულ ფართში კი მთავარია დანიშნულება და მდებარეობა.
სეზონურობა ამ ბაზარზე მკაფიოდ ჩანს. ზღვისპირა ბინები ზაფხულში ძვირდება, სამთო კურორტების კოტეჯები - ზამთარში და საახალწლო დღეებში, საუნივერსიტეტო ქალაქებში კი გრძელვადიანი ბინები შემოდგომის დასაწყისში სწრაფად ქირავდება. ქირის ოდენობაზე მოქმედებს უბანი, სართული, რემონტის მდგომარეობა, გათბობის ტიპი, ავეჯისა და ტექნიკის არსებობა, კორპუსში ლიფტი, პარკინგი და დაცული ეზო. საწყობისთვის გადამწყვეტია ჭერის სიმაღლე, იატაკის დატვირთვა და ჭიშკრის სიგანე, მაღაზიისთვის - ვიტრინა, შესასვლელი ქუჩიდან და ფეხით მოსიარულეთა ნაკადი.
ბინების გრძელვადიანი გაქირავება და სახლის გრძელვადიანი გაქირავება ეხება საცხოვრებელს თვეებით ან წლებით. ბინის შემთხვევაში ყურადღებას აქცევენ სართულს, გათბობას, ავეჯსა და კორპუსის მდგომარეობას, კერძო სახლთან ემატება ეზოს მოვლა, ღობე, წყლის მარაგის ავზი და ზამთარში გათბობის ხარჯი. ხელშეკრულებაში იწერება ქირის გადახდის დღე, დეპოზიტი და ვის ეკისრება წვრილი შეკეთება.
ბინების დღიურად გაქირავება, სახლების დღიურად გაქირავება და კოტეჯის გაქირავება მოკლევადიან დასვენებას ან მივლინებას ემსახურება. ქალაქის ბინა რამდენიმე ღამით მოსახერხებელია ცენტრთან სიახლოვით, სახლი ეზოთი - დიდი ოჯახისთვის, კოტეჯი ტყეში ან მთაში - მეგობრების ჯგუფისთვის ბუხრით, მაყლითა და აუზით. აქ არსებითია შესვლისა და გასვლის საათი, სტუმრების მაქსიმალური რაოდენობა და ხმაურის წესები.
კომერციული ფართების გაქირავება მოიცავს მაღაზიას, ოფისს, სალონს, კაფეს ადგილს პირველ სართულზე ან ბიზნესცენტრში. სასაწყობე ფართების გაქირავება კი - მშრალ საწყობს, სამაცივრე კამერას, ღია მოედანს ტვირთისთვის. ორივეგან მნიშვნელოვანია ელექტროსიმძლავრე, ვენტილაცია, სველი წერტილი, დაცვა და ის, ნებადართულია თუ არა თქვენი საქმიანობა ამ შენობაში.
უძრავი ქონების აგენტი ეძებს შესაფერის ფართს ან დამქირავებელს, აწყობს ჩვენებებს, აწარმოებს მოლაპარაკებას და ამზადებს ხელშეკრულების პროექტს; მისი საკომისიოს გადამხდელი მხარე თავიდანვე უნდა გაირკვეს. უძრავი ქონების შეფასება ცალკე მომსახურებაა: შემფასებელი ადგენს ბინის, მიწის ან შენობის საბაზრო ღირებულების დასკვნას, რომელსაც ითხოვენ იპოთეკური სესხის, გაყოფის, მემკვიდრეობის ან გაყიდვის დროს.
ხელშეკრულებაში მიუთითეთ მხარეების სახელები და პირადი ნომრები, ბინის მისამართი და საკადასტრო კოდი, ქირის ოდენობა და გადახდის დღე, ვადა, დეპოზიტის თანხა და დაბრუნების პირობა, კომუნალურების გადამხდელი, ვადამდე შეწყვეტის გაფრთხილების ვადა და გადაცემული ავეჯ-ტექნიკის სია. კონკრეტული ფორმულირებები იურისტს გადაამოწმებინეთ.
კოტეჯი, როგორც წესი, დასასვენებლად აშენებული ობიექტია ბუნებაში - ტყეში, მთაში, ტბასთან - და ხშირად კომპლექსის ნაწილია საერთო აუზით ან სათამაშო მოედნით. დღიურად გაქირავებული სახლი ჩვეულებრივი საცხოვრებელია ქალაქში ან სოფელში, სადაც მეპატრონე შეიძლება იმავე ეზოში ცხოვრობდეს. დაჯავშნამდე იკითხეთ, ეზო და მაყალი მხოლოდ თქვენს განკარგულებაშია თუ სხვა სტუმრებთან ზიარია.
შეფასების დასკვნას ხშირად ბანკი ითხოვს იპოთეკური სესხის განხილვისას. ის საჭიროა ასევე თანამესაკუთრეებს შორის ქონების გაყოფისას, მემკვიდრეობის გაფორმებისას, სასამართლო დავაში ან გაყიდვამდე რეალური ფასის გასაგებად. შემფასებელი ათვალიერებს ობიექტს, სწავლობს ამონაწერსა და ნახაზს და ადარებს მსგავს ფართებს. ჰკითხეთ, მიიღებს თუ არა მის დასკვნას თქვენი ბანკი.
ეს შეთანხმების საგანია: ზოგ შემთხვევაში საკომისიოს მესაკუთრე იხდის, ზოგჯერ დამქირავებელი, ზოგჯერ ორივე მხარე, და ხშირად ის თვიური ქირის ოდენობას უკავშირდება. ამიტომ ბინის ნახვამდე ჰკითხეთ აგენტს, ვის წარმოადგენს, რა თანხას ითხოვს და იხდით თუ არა რამეს იმ შემთხვევაში, თუ ქირავნობის ხელშეკრულება არ გაფორმდა.
შეამოწმეთ ჭერის სიმაღლე და ჭიშკრის ზომა - შევა თუ არა სატვირთო ან დამტვირთველი, იატაკის სიმტკიცე, სიმშრალე და სახურავის მდგომარეობა წვიმის დროს. გაარკვიეთ, არის თუ არა ხანძარსაწინააღმდეგო სისტემა, დაცვა და ვიდეოთვალი, შესაძლებელია თუ არა ღამით შესვლა. საკვების ან მედიკამენტების შესანახად დამატებით იკითხეთ ტემპერატურული რეჟიმი და ვენტილაცია.